Muuropbouw van een Houtskelet woning

Zoals reeds aangehaald in een vorige blogpost is een dampopen muuropbouw belangrijk: het laat vocht geen kans de skeletmuur negatief te beinvloeden.  Laat ons voor deze post even doorgaan op de gehele muuropbouw.  Als voorbeeld gebruiken we hier onze eigen muuropbouw maar merk op dat deze niet de énige mogelijke is.  Afhankelijk van je budget, je noden en wensen, je aandacht voor ecologische aspecten, … zal je mogelijk afwijken van wat hier omschreven staat.  (dikte buitenschil, type isolatie, dikte van technische spouw, gebruikte houtsoort, …)

Beginnen bij het begin: basis van de houtskelet

Een houtskeletbouw muur moet voldoende draagkrachtig zijn om de stabiliteit van de woning te kunnen waarborgen.  De structuur die hiervoor zorgt is een raamwerk-kaderwerk van houten stijlen en regels met daarop een OSB-beplating.

02 Basis van Skelet

De tekening toont een deel van zulke muur en ik liet bewust een deel paneel weg om opbouw duidelijk zichtbaar te maken.  De stijlen die je ziet zijn 45mm breed en 140 mm “diep”.

De diepte van deze stijlen zal onder meer afhangen van het gewenste isolatiepeil.  (In ons geval 14 cm in de binnenkant van de buitenmuur.)

Op elke vier stijlen ligt een OSB plaat met een dikte van 11 mm.  Dit verleent de nodige stabiliteit en stijfheid aan het skelet.  Elke plaat is 1200 mm breed (1 meter 20 cm).  De OSB platen zitten aan de binnenzijde van de muur.  (Bekijk de tekening dus als een muuropbouw gekeken van binnen naar buiten.)

Tussen de houten stijlen, komt isolatie.

03 Basis   isolatie

In ons geval gaat het hier over een ecosewol, maar men zou hier eveneens een rockwool kunnen toepassen of de skelet achteraf inblazen met zogenaamde “cellulose vlokken”.  (Een soort van papiersnippers die een isolerende werking hebben en als aangenaam effect ook de “warmtedoorslag” verminderen zodat de woning in de zomer gemakkelijker koel te houden is – cellulose heeft echter een mindere U-waarde en isoleert dus minder goed.)

Een Dampopen Buitenschil

Om eventuele waterdamp de kans te geven naar buiten te kunnen werken we aan de buitenzijde van de skelet met een damp-open materiaal.  In ons geval: Celit.

04 Celit tegen kepers aan buitenkant

Deze Celit 3D plaat werkt als een dampopen afscherming terwijl het eveneens een isolerende werking heeft.  Indien dit materiaal wordt blootgesteld aan vocht, zal het dit opnemen, maar ook onmiddellijk terug afgeven op het moment dat de omstandigheden dit toelaten.  (Als de zon terug even schijnt bijvoorbeeld.)

Aan de buitenzijde beslisten we nog een extra laag isolatie (ecosewol) aan te brengen bovenop deze Celit.  (Niet weergegeven op de tekening.)  Dit is mogelijk omdat ook ecose een dampopen materiaal is.  Wat echter niet goed zou zijn is om hier te werken met een PUR plaat of dergelijke.  (Kijk naar het dampdiffusieweerstandsgetal als indicatie voor dampopenheid van een materiaal.)

En het dampscherm of damprem?

Herinner je dat je (ondanks je dampopen structuur) steeds probeert te verhinderen dat waterdamp van binnenuit in je buitenschil kan dringen.  Verder tracht je steeds luchtdicht te werken.  (Immers: als je luchtlekken hebt in je buitenschil, dan zal hierlangs ook opgewarmde lucht aan het beschermde volume ontsnappen.  Deze lucht heb je dan voor niets opgewarmt en daarmee maak je enkel je energieleverancier blij.)  Vandaar: een dampscherm!

Het dampscherm in de opbouw zoals hier beschreven zijn de OSB platen zélf.  Deze OSB platen zitten immers aan de binnenzijde van de skeletmuur en dus zijn ze ideaal geplaatst om je luchtdichting en dampdichting te verzorgen.  Ware het niet …

De buitenmuur bestaat niet uit één OSB plaat.  De platen zijn elk 1m 20cm breed en dus zullen er “naden” zijn tussen de verschillende platen.  Elk van deze naden vormt een luchtlek.  Deze luchtlekken voorkom je door ze zorgvuldig af te tapen met daarvoor gespecialiseerd materiaal.  (Een luchtdichtingstape.)

05 Aftaping uitstijvingsplaat

Op de tekening zie je drie OSB platen met twee naden.  Elk van deze naden wordt afgetaped.

In de plaats van te werken met OSB als materiaal kan je ook opteren voor Spano-plaat.  Daar waar het bewezen werd dat OSB nog niet volledig 100% luchtdicht is, zijn soorten van Spano dit immers wel.  Onze doelstelling is een luchtdichting te bekomen met een n50-waarde kleiner dan 1, wat zinvol is in kader van bouwen van een lage-energie woning.  De passiefhuis norm voor luchtdichting is nog iets strenger met een n50-waarde van kleiner dan 0,6.  In dat laatste geval is het zinvol om bijvoorbeeld met Spano te werken.  (Aan alles hangt immers een prijskaartje.)  Onze beoogde n50 < 1 zou haalbaar moeten zijn met OSB als uitstijvingsplaat.

Geen gaatjes meer dus… vandaar een Technische Spouw

We zijn nu zover dat onze skelet 1) luchtdicht is en 2) dampopen is naar buiten toe.  Perfect.  Ware het niet dat we hier en daar ook nog wel een stopcontact willen  en dat deze plaatsen zonder een gaatje te maken in onze OSB is niet evident zou zijn.  Elke doorboring van je buitenschil zal een meetbare impact hebben op je luchtdichting.  Met andere woorden: not done.  Afblijven.

De oplossing om je luchtdichting te houden is om te werken met een “techniche spouw” of “leidingspouw”.  Dit is een voorzetwand waarin je bewust de plaats creëert om technische leidingen (electriciteit, sanitair, contactdozen, …) in te voorzien.

06 Stijlen Technische Spouw

Om zulke technische spouw te creëren worden er houten stijlen van 45mm op 45 mm geplaatst om de 355 mm.  (Hart op hart afstand van de stijlen is 40 cm).  Je zal misschien opmerken dat deze stijlen nét op de plaats komen van de luchtdichtingstape.  Dit is niet erg.  (Ze zullen de tape immers aandrukken en goed op zijn plaats houden.)

Als we dan toch met een technische spouw werken kunnen we deze net zo goed ook isoleren.

07 Isolatie in Technische Spouw

Afwerking aan de binnenkant van de houtskelet

Aangezien we moeilijk de isolatie kunnen schilderen in de technische spouw, wordt deze verder afgewerkt met een OSB plaat en een gipsplaat-afwerking erop.

08 OSB op Technische Spouw

Hoewel gipsplaten op zich met het juiste bevestigingsmateriaal best wel wat gewicht kan verdragen (denk aan het ophangen van een kast, een tv, …) opteerden we er toch voor om achter de gyproc afwerking nog te werken met een extra OSB plaat.  Deze plaat geeft nog een extra versteviging en laat toe zwaardere lasten gemakkelijk op te hangen.

Onze uiteindelijke muuropbouw ziet er nu als volgt uit:

09 Gyproc

Advertenties

Houtskelet en Dampopen Bouwen

Een van de no-discussion criteria bij de keuze van onze bouwfirma was de muuropbouw.  Als het over muuropbouw gaat was er één belangrijk punt waarop we níet wilden zondigen: een dampopen structuur.  Deze blogpost schreven we met de bedoeling op een begrijpelijk manier uit te leggen waaróm dit nu net zo cruciaal is.  Immers: hoe meer je weet, hoe minder je jezelf laat wijsmaken.  (Verschiet er niet van als je volgende keer batibouw binnenwandelt en de ene “grote” naam na de andere ziet zondigen tegen onderstaande principes Smile.)  Dit was een van de redenen voor onze uiteindelijke keuze voor QBuild .

Waterdamp … en wat het met bouwen te maken heeft.

We koken, we douchen, we transpireren, … Wanneer we in huis leven, creëren we een zekere hoeveelheid waterdamp.  That’s ok, deze bevindt zich in de lucht en we zullen hier nooit hinder van ondervinden.

Waterdamp blijft echter niet onder alle omstandigheden waterdamp.  Haal even je beste fysica terug boven van in het middelbaar.  Afhankelijk van de luchtdruk en temperatuur, kan lucht méér of minder waterdamp bevatten.  Nu, de luchtdruk kan misschien wel wat variëren met het weer, maar laat ons het hier even hebben over de temperatuur.  De hoeveelheid water die lucht écht bevat, uitgedrukt ten opzichte van de maximum hoeveelheid water die de lucht kán bevatten (gegeven een bepaalde temperatuur en druk) wordt uitgedrukt als de “relatieve luchtvochtigheid”.   Dit is een percentage.

Naarmate lucht afkoelt, neemt ook het vermogen ervan af waterdamp te bevatten.  Met andere woorden: warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude.  Als je warme lucht voldoende afkoelt, komt deze op een punt dat hij méér water bevat dan zijn vermogen het “nog op te houden”.  (Dit is het “dauwpunt”: de relatieve luchtvochtigheid is dan 100%)  Op dit moment treedt condensatie op.  Dit wil zeggen dat op een gegeven moment, bij afkoeling, er “water” komt uit de lucht.

Nu is waterdamp niet bepaald schadelijk voor een bouw; maar water des te meer!

Koudebruggen en Vochtige Isolatie

Overal waar lucht gaan kan, gaat ook de waterdamp mee die erin zit.  Indien je bouwschil zodanig is opgebouwd dat warme/vochtige lucht vanuit je binnenklimaat de kans krijgt zich te verplaatsen tot in de isolatieschil loop je het risico dat deze hier zou afkoelen.  (Veronderstel voor de rest van de discussie even een houtskeletbouw.)

Immers: naarmate de lucht verder doordringt naar de buitenkant van de gebouwschil toe, hoe kouder het zal worden en hoe groter het risico op condensatie.  Wanneer waterdamp in de lucht zou condenseren in je isolatieschil, wordt deze nat.  Isolatie die vochtig wordt verliest aan isolatiecapaciteit.

Hetzelfde geldt overigens niet alleen voor je isolerende schil: als er ergens in de woning koude oppervlaktes zijn (zoals koudebruggen) zou vocht er zich kunnen afzetten omdat de lucht er op deze plaatsen afkoelt.  Dit geeft mogelijk dan weer gevolg tot vochtproblemen.

Ventileren dan maar

Om een gezond binnenklimaat na te streven is ventileren cruciaal.  Dit kan op verschillende manieren, maar laat ons deze nu even buiten beschouwing laten.  Een van de voordelen die een goede ventilatie met zich meebrengt is de afvoer van vochtige lucht.  Immers: hoe minder vochtige lucht, hoe kleiner het risico op afzet van vocht bij koudebruggen etc…

Voorkomen is beter dan genezen: het dampscherm

Om je al het bovenstaand beschreven plezier te besparen plaats je een zogenaamd “dampscherm” aan de binnenzijde van je bouwschil.  (Aan de “warme kant” van de isolatie.)  Dit dampscherm voorkomt dat warme (en vochtigere) lucht van je binnenomgeving door kan dringen in de bouwschil.  Hiermee tracht je de hoeveelheid waterdamp in de schil en het risico ervan op condenseren te minimalizeren.

Dampschermen kunnen op verschillende manieren worden uitgevoerd.  Vaak gaat het om een specifiek soort folie dat achter je gyproc steekt of over hard plaatmateriaal (OSB/Spano) dat luchtdicht wordt afgetaped.

Het belang van dampopen bouwen

Samenvatting tot nogtoe: je tracht te voorkomen dat vocht doordringt daar waar je het liever niet wil: je gebouwschil.  Dit doe je door een goede ventilatie en het aanbrengen van een damprem of dampscherm.

Maar… zeg nooit nooit.  Net als water, zoekt waterdamp zijn weg.  Dit wil zeggen dat een minimale kier of spleet reeds volstaat om toch vochtige lucht door te laten.  Vandaar ook het belang van het aftapen van naden en luchtdicht bouwen.  Niets is echter perfect en je kan er dan ook maar beter vanuit gaan dat dit zich vroeg of laat toch voordoet.  Wat dan?

Waterdamp die zich in de gebouwschil bevindt wil je daar het liefst weg.  Daarom moet je het ook de kans geven om weg te kúnnen.  Als je aan je binnenzijde immers een dampscherm aanbrengt, kan het alvast niet gemakkelijk terug naar de binnenruimte.  Richting buitenlucht dan maar?  Inderdaad – maar dan moet je gebouwschil correct zijn opgebouwd en moet de buitenbeplating van je houtskeletstructuur dampopen zijn!

Om maar een voorbeeld te geven: als je houtskelet een muuropbouw heeft met OSB plaat aan binnenkant + houten stijlen + OSB plaat aan de buitenkant, kan het opgesloten vocht niet weg.  (Waterdamp geraakt immers niet door de buitenste OSB plaat.)  Beeld je dan nog in dat er tegen deze OSB buiten nog een harde PUR plaat zou worden aangebracht (Recticel of Kingspan Resolplaat): dit maakt de zaak alleen maar erger en laat helemaal geen vocht meer door.  Je bent in dat geval volledig aangewezen op je damprem / dampscherm.

Een dampopen opbouw voorziet in een buitenplaat waardoor waterdamp zich gemakkelijk kan verplaatsen.  Houtvezelplaten lenen zich hier uitstekend toe.  (Celit of Pavatex of Gutex, …)  In ons voorbeeld wil dit zeggen: géén OSB langs de buitenzijde, maar liever een Celit 3D.  (Zie foto.)  Als je er dan toch nog voor zou willen kiezen om bovenop deze houtvezelplaat nog een bijkomende isolatie te plaatsen, zorg dan ook dat deze dampopen is.  (Dus zeker geen dampdicht PUR plaat.)

Zoals vaak is de wereld niet zwart / wit.  Een materiaal is niet “open” of “toe”, maar wordt gekenmerkt door een zogenaamd “dampdiffusieweerstandsgetal” µ.  (Dat van Celit 3D is bijvoorbeeld “5” – terug te vinden op de technische fiche.)

%d bloggers liken dit: